ATEX Terazi Nedir? Patlayıcı Ortamlarda Güvenli Tartım Çözümleri

Yanıcı gaz, buhar veya toz bulunan üretim alanlarında kullanılan ekipmanlar, standart endüstriyel cihazlardan farklı güvenlik gereksinimlerine tabidir. Bu tür sahalarda gerçekleştirilen tartım operasyonları için geliştirilen ATEX teraziler, patlayıcı atmosfer riskini ortadan kaldıracak şekilde tasarlanmış özel sistemlerdir.

Kimya, petrokimya, boya, ilaç, gıda tozu ve enerji sektörlerinde bu çözümler kritik öneme sahiptir.

ATEX Nedir?

ATEX, patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlara ilişkin Avrupa Birliği direktiflerini tanımlar. Amaç; kıvılcım, yüzey sıcaklığı veya elektriksel ark gibi tutuşturucu kaynakların oluşmasını engellemektir.

Bu kapsamdaki ürünler belirli zone sınıflarına uygun olarak sertifikalandırılır.

Patlayıcı Ortam Zone Tanımları

Gaz Ortamları

• Zone 0 → Patlayıcı atmosfer sürekli veya uzun süreli mevcut

• Zone 1 → Normal çalışma sırasında oluşma ihtimali var

• Zone 2 → Kısa süreli ve nadiren oluşur

Toz Ortamları

• Zone 20 → Sürekli mevcut

• Zone 21 → Zaman zaman oluşur

• Zone 22 → Nadiren ve kısa süreli oluşur

Terazinin ve bağlı tüm bileşenlerin ilgili zone’a uygun seçilmesi zorunludur.

ATEX Terazi Nedir?

ATEX terazi; load cell, indikatör, bağlantı ekipmanları ve güç altyapısı dahil olmak üzere komple sistemin patlayıcı ortam şartlarında güvenli çalışmasını sağlayacak şekilde tasarlanmış tartım çözümüdür.

Bu sistemlerde temel prensip, enerjiyi sınırlandırmak ve tutuşma ihtimalini ortadan kaldırmaktır.

Sistemi Oluşturan Bileşenler

Tipik bir kurulumda şu ekipmanlar yer alır:

• Ex-proof load cell

• sertifikalı junction box

• ATEX indikatör veya güvenli alana yerleştirilen terminal

• bariyer veya izolasyon modülleri

• uygun kablolama ve topraklama altyapısı

Zincirin herhangi bir halkası uygun değilse sistem bütünlüğü bozulur.

Nerelerde Kullanılır?

ATEX teraziler çoğunlukla:

• solvent ve kimyasal dolum alanlarında,

• boya üretim tesislerinde,

• un ve şeker gibi yanıcı toz bulunan hatlarda,

• rafineri ve petrokimya tesislerinde

kullanılmaktadır.

Standart Teraziden Farkı Nedir?

Temel ayrım güvenlik mimarisindedir. ATEX çözümlerde:

• yüzey sıcaklığı kontrol altındadır,

• elektriksel enerji limitlidir,

• kıvılcım oluşturabilecek yapı engellenmiştir,

• sertifikasyon ve izlenebilirlik zorunludur.

Bu nedenle maliyet yapısı standart sistemlere göre farklıdır.

Operasyonel Kazanımlar

Uygun konfigüre edilmiş bir ATEX tartım sistemi:

✔ çalışan güvenliğini artırır
✔ tesis risklerini minimize eder
✔ yasal gerekliliklere uyum sağlar
✔ denetim süreçlerini kolaylaştırır
✔ proses sürekliliğini destekler

Doğru Çözüm Nasıl Belirlenir?

Seçim yapılırken aşağıdaki veriler net olmalıdır:

• ortamın zone sınıfı

• gaz mı, toz mu olduğu

• kapasite ve hassasiyet ihtiyacı

• ekipmanın sahada mı güvenli bölgede mi konumlanacağı

Bu bilgiler olmadan yapılacak ürün tercihi teknik ve hukuki risk oluşturabilir.

Sonuç

Patlayıcı atmosfer bulunan tesislerde tartım sistemleri yalnızca performans değil, güvenlik odaklı değerlendirilmelidir. Sertifikalı ve doğru mühendislik yaklaşımıyla kurulan ATEX teraziler, hem üretimi hem personeli güvence altına alır.

Bu tür projelerde sistem bütünlüğü ve uygunluk, ekipman seçiminin merkezindedir.